AI Act w firmie

AI Act to rozporządzenie Unii Europejskiej (2024/1689), które określa zasady wprowadzania i używania systemów sztucznej inteligencji. Zakres obowiązków zależy od roli firmy, zastosowania systemu i związanego z nim ryzyka. Sam fakt korzystania z AI nie oznacza, że firma ma system wysokiego ryzyka.

Rozporządzenie rozróżnia dostawcę, który rozwija system albo wprowadza go pod własną nazwą, i podmiot stosujący, który używa systemu pod swoją kontrolą. Firma korzystająca z gotowego asystenta w pracy zwykle ocenia obowiązki podmiotu stosującego. Rozwój własnego produktu, zmiana przeznaczenia albo istotna zmiana systemu mogą wymagać ponownego ustalenia roli.

Zacznij od listy zastosowań. Asystent do roboczego tekstu, chatbot obsługujący klienta i system oceniający kandydatów do pracy wymagają osobnej oceny. Nie wystarczy wpisać jednej nazwy dostawcy na listę i uznać wszystkich zastosowań za jednakowe.

Podstawa: rozporządzenie (UE) 2024/1689, art. 2, 3, 6 i 25. Obecne zmiany opisuje rozporządzenie (UE) 2026/1744.

Obowiązek dotyczący kompetencji stosuje się od 2 lutego 2025 r. Aktualne brzmienie art. 4 wymaga działań wspierających rozwój kompetencji osób, które obsługują lub używają AI w imieniu firmy. Obejmuje to personel oraz inne takie osoby, na przykład współpracowników.

Po zmianie z lipca 2026 r. firma nie musi gwarantować konkretnego poziomu kompetencji każdej osoby. Nadal powinna dopasować działania do wiedzy i doświadczenia zespołu, kontekstu użycia systemu oraz osób, na które system oddziałuje. Komisja i państwa członkowskie mają wspierać te działania.

Art. 4 nie ustanawia jednego obowiązkowego kursu ani powszechnego certyfikatu dla pracowników. W praktyce można połączyć instrukcje, ćwiczenia i konsultacje. Dla zespołu przygotowującego treści przydatne będą zasady sprawdzania faktów. Dla osób oceniających wyniki systemu potrzebne będą ćwiczenia z błędami i ograniczeniami tego systemu.

Warto zachować zakres działań, datę, materiały i listę osób, które w nich uczestniczyły. To sposób organizacji i dokumentowania pracy. Sam dokument nie daje automatycznej zgodności z AI Act.

Źródła: rozporządzenie 2026/1744, art. 1 pkt 5 i aktualne odpowiedzi KE o kompetencjach. Pomoc w przygotowaniu zespołu opisujemy na stronie szkoleń AI dla firm.

Dotychczasowe zakazy stosuje się od 2 lutego 2025 r. Dla firmy szczególne znaczenie ma rozpoznawanie emocji w miejscu pracy. AI Act co do zasady zakazuje takiego użycia, z wyjątkiem wskazanych celów medycznych lub bezpieczeństwa. Zwykła zgoda pracownika nie tworzy nowego wyjątku.

Zakazane są też określone techniki manipulacji powodujące lub mogące powodować poważną szkodę, wykorzystywanie szczególnych słabości osób, wskazane formy oceny społecznej i określona kategoryzacja biometryczna. Każdy zakaz ma własne warunki. Nie każda analiza opinii klienta jest rozpoznawaniem emocji w rozumieniu rozporządzenia.

Od 2 grudnia 2026 r. stosuje się także dodane przepisy dotyczące określonych systemów generujących intymne treści bez zgody i materiały przedstawiające seksualne wykorzystywanie dzieci. To odrębny termin w zmienionym art. 113.

Źródła: aktualny art. 5 w serwisie KE i art. 113. Przed zakupem narzędzia do oceny pracowników trzeba ustalić, jakie dane analizuje i jakie wnioski wyciąga.

Dostawca systemu, który rozmawia bezpośrednio z człowiekiem, powinien zapewnić informację o interakcji z AI. Wyjątek dotyczy sytuacji, w której jest to oczywiste w danych okolicznościach. Praktyczne rozwiązanie na stronie firmy to widoczny komunikat przy pierwszej rozmowie, na przykład: „Rozmawiasz z asystentem AI”.

Art. 50 rozróżnia oznaczenia dla ludzi i oznaczenia odczytywane przez programy. Dostawcy systemów generujących treści mają własny obowiązek oznaczeń maszynowych. Dla systemów wprowadzonych na rynek przed 2 sierpnia 2026 r. art. 111 ust. 4 przewiduje czas na dostosowanie do art. 50 ust. 2 do 2 grudnia 2026 r. Ten wyjątek nie odracza obowiązku informacji o rozmowie z AI.

Firma publikująca realistyczne treści deepfake, czyli sztucznie stworzone lub zmienione obrazy, dźwięki albo filmy przedstawiane jako autentyczne, ma obowiązek ujawnienia ich charakteru według art. 50 ust. 4. Przepis zawiera wyjątki oraz odrębne zasady dla utworów artystycznych, satyrycznych i fikcyjnych.

Osobny obowiązek dotyczy tekstu generowanego przez AI i publikowanego w celu informowania społeczeństwa o sprawach interesu publicznego. Przepis przewiduje wyjątek, gdy treść przeszła weryfikację człowieka albo kontrolę redakcyjną i ktoś ponosi odpowiedzialność redakcyjną za publikację. Nie oznacza to obowiązku podpisywania każdego roboczego maila informacją o AI.

Źródła: art. 50 w serwisie KE oraz zmiana art. 111 ust. 4. Dobór komunikatu i działanie rozmowy opisujemy na stronie chatbota dla firmy.

Załącznik III obejmuje określone zastosowania, między innymi w rekrutacji, ocenie pracowników, edukacji i dostępie do wybranych usług. O klasyfikacji decyduje przeznaczenie i spełnienie warunków z art. 6. Nie każda funkcja używana w dziale HR automatycznie ma wysokie ryzyko.

System wybierający kandydatów na podstawie oceny CV wymaga innej analizy niż narzędzie poprawiające pisownię ogłoszenia. Jeżeli AI wpływa na decyzję dotyczącą osoby, zapisz cel, dane wejściowe, wpływ wyniku i sposób kontroli przez człowieka. Dopiero wtedy oceniaj odpowiednią kategorię.

Przesunięty termin nie znosi zakazów, przejrzystości ani innych przepisów, w tym ochrony danych osobowych. Dla konkretnego wdrożenia trzeba sprawdzić również wymagania sektorowe i przepisy przejściowe.

Źródła: art. 6 i załącznik III AI Act oraz zmieniony harmonogram i art. 111.